ABD’nin Ortadoğu’daki yeni rakibi Türkiye

Foreign Policy dergisi: ABD’nin Ortadoğu’daki yeni rakibi Türkiye
Türkiye’nin OrtadoÄŸu’daki etkin dış politikası Foreign Policy dergisinde böyle yorumlandı.

ABD’de yayımlanan Foreign Policy dergisinde çıkan yorum yazısında, ABD yönetiminin eskiden “model ortak” olarak tanımladığı Türkiye’nin, artık ABD’nin OrtadoÄŸu’daki yeni rakibi konumuna geldiÄŸi öne sürüldü.

Türkiye ABD ilişkileri
Merkezi New York’ta bulunan “Dış Ä°liÅŸkiler Konseyi” uzmanlarından Steven Cook tarafından, Foreign Policy dergisinin dünkü sayısında kaleme alınan yazıda, son geliÅŸmeler ışığında Türkiye ile ABD iliÅŸkileri masaya yatırıldı.

ArkadaşıMSı düşman
“Frenemy’nin (‘arkadaşıMSı düşman’) Türkçesi nedir” baÅŸlıklı yazıda “Türk iç ve dış politikalarıyla deÄŸiÅŸen uluslararası sistemde beliren yön deÄŸiÅŸikliÄŸinin mantıklı sonucu olarak” Türkiye ile ABD arasında süren “60 yıllık stratejik iÅŸbirliÄŸinin ardından iki ülke stratejik rakipler haline geldiÄŸine” dikkat çekildi.

Türk dış politikası yön değiştirdi
Ä°srail’in Türkiye’ye ait gemileri 9 eylemciyi öldürdükten sonra enterne etmesine Türkiye’nin verdiÄŸi sert karşılığın bu realiteyi açıkça ortaya çıkardığı ifade edilen yazıda, DışiÅŸleri Bakanı Ahmet DavutoÄŸlu’nun Ä°srail’in eylemlerini “bir ülke tarafından iÅŸlenen cinayet olarak nitelendirmesinin ve Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi’nde Ä°srail’e yönelik sert bir açıklama yapılması yolundaki çabalara öncülük etmesinin, Türk dış politikasında görülen yön deÄŸiÅŸikliÄŸinin en büyük delili olduÄŸu önü sürüldü.

Yazıda, Ä°srail’in Türk gemilerine enterne etmesine Türkiye’nin verdiÄŸi sert tepkinin, ABD’nin dış politika yönetimi içindeki, “Sovyetler tehdidi nedeniyle Türkiye ile ABD’nin güvenlik çıkarlarının birleÅŸtiÄŸi dönemleri özleyen” bazı çevreleri uyandırmak için yapılmış bir çaÄŸrı olması gerektiÄŸi savunuldu.

Obama yönetiminin “diplomatik iliÅŸkilere, çok taraflılığa ve bölgesel istikrara önem veren uluslararası yaklaşımın”, Türkiye’deki iktidarda bulunan AK Parti ile güzel bir birliktelik oluÅŸturacağına yönelik umutların belirmesine neden olduÄŸu belirtilen yazıda, yeni Washington yönetiminden gelen, Türkiye ile ABD için “model ortaklık” kavramını ortaya atan Obama’nın ilk önceliÄŸinin Türkiye olacağı yönündeki açıklamalara karşın, zaman ilerledikçe durumun farklı bir boyut kazandığının görüldüğü ileri sürüldü.

“Teorik olarak…”
Teorik olarak Türkiye’nin sahip olduÄŸu nitelikler ve deÄŸerlerin, ABD’nin Orta DoÄŸu, Orta Asya ve Kafkasya’daki amaçlarını yerine getirmesinde yardımcı olacağı yönünde yapılan deÄŸerlendirmelere karşın, “Sovyetlerle oynanan satranç oyununda”, “kavgacı küçük ortak” konumundaki Türkiye’nin bugün büyüyerek dünyadaki 16. büyük ekonomi haline gelmesinin ardından ortaya farklı bir durumun çıktığı yorumunda bulunuldu.

“Bölgedeki nüfuzlu oyuncu”
Yazıda, Türkiye’nin diplomatik açıdan kendini bulmaya baÅŸladığı ve son 8 yıl içinde “OrtadoÄŸu’daki ılımlı gözlemci” konumundan çıkarak, “bölgedeki nüfuzlu oyuncu” konumuna geldiÄŸine dikkat çekildi.

Detaylarda Türkiye ve ABD farklı düşünüyor
Washington ile Ankara yönetiminin genel kapsamda, “Ä°srail ile Filistinliler arasında barış saÄŸlanması”, “istikrarlı ve toprak bütünlüğü korunmuÅŸ bir Irak”, “nükleer silahlardan arınmış bir Ä°ran”, “Afganistan’da istikrar” ve “Batıya yönelmiÅŸ bir Suriye” olarak sıralanabilecek aynı hedefleri paylaÅŸmasına karşın, detaylara bakıldığında ABD ile Türkiye’nin tamamen ayrı uçlarda olduÄŸunun görüldüğü öne sürüldü.

Yazıda, “Ä°slamcı bir geçmiÅŸi bulunan BaÅŸbakan Tayyip ErdoÄŸan’ın partisinin yönetimindeki Türkiye’nin”, Ä°srail’den Gazze’ye uyguladığı ambargoyu kaldırmak için adımlar atmasını talep ederek ve aksi takdirde bunun (açıkça ifade edilmeyen) ‘sonuçlarına’ katlanmak zorunda kalacağını” kaydederek, Ä°srail-Filistin ihtilafında ilk kez taraflardan birini seçtiÄŸine dikkat çekildi.

Bu baÄŸlamda Türkiye’nin Hamas’a verdiÄŸi desteÄŸin, Ä°srail’in yanı sıra aralarında Mısır, Filistin Yönetimi ve Suudi Arabistan’ın da bulunduÄŸu, ABD’nin diÄŸer bölgesel müttefiklerini de kızdırdığı savunulan yazıda, Türkiye’nin Suriye rejimiyle kurduÄŸu iyi iliÅŸkilerin de baÅŸlangıçta George W. Bush yönetimince tepkiyle karşılandığı ifade edildi.

Türkiye’nin Ä°ran ile yaptığı uranyum takası anlaÅŸmasına da deÄŸinilen yazıda bunun, Ä°ran’a nükleer programı nedeniyle sert BM yaptırımları uygulanması yönünde çaba gösteren ABD’nin dış politika hedefleriyle çeliÅŸen diÄŸer bir önemli konu olduÄŸunun altı çizildi.

Dış politikanın mimarı Erdoğan değil Davutoğlu
“Türkiye’de yavaÅŸ yavaÅŸ yol almaya baÅŸlayan Ä°slamlaÅŸmayı”, Türk dış politikasında görülen yön deÄŸiÅŸtirmenin nedeni olarak görmenin iÅŸin kolayına kaçmak olduÄŸu ifade edilen yazıda, ErdoÄŸan’ın, özellikle Ä°srail’e iliÅŸkin söylemlerinin büyük bir kısmınını ideolojik bir boyutunun bulunmasına karşın,
şimdiki Türk dış politikasının mimarının Erdoğan değil, Dışişleri Bakanı Davutoğlu olduğu belirtildi.

Yazıda, Türkiye’nin uluslararası alanda aktifleÅŸmesini savunan DavutoÄŸlu’nun, “okumaya düşkün, yumuÅŸak sözlü ve fazlasıyla zeki” bir kiÅŸi olduÄŸuna ve Ä°slamcılıkla ilgisi bulunmadığına iÅŸaret edildi.

“Türkiye’nin farklı deÄŸerlendirmeleri var”
“DoÄŸru bir yaklaşımla, tamamen deÄŸiÅŸen dünyada, Türkiye’nin oynayabileceÄŸi rolü kavrayan” DavutoÄŸlu’nu bu ÅŸekilde düşünmeye iten faktörün Kur’an deÄŸil, “soÄŸuk savaşın sona ermesinin sonucu olarak ortaya çıkan yapısal deÄŸiÅŸiklikler”, “Avrupa’nın sürekli olarak Türkiye’yi reddetmesi”, “ülkenin güneyi, doÄŸusu ve kuzeyinde ortaya çıkan ekonomik fırsatlar” olduÄŸu vurgulandı.

Türkiye ile ABD’nin, Orta DoÄŸu’da düşman olmamakla birlikte, birbirlerinin hızla rakibi olmaya baÅŸladıkları yorumunda bulunulan yazıda, Türkiye’nin, OrtadoÄŸu’daki tek hakim güç olmayı isteyen ve hedeflerine daha kolay ulaÅŸmasını saÄŸlayacağı için siyasi bir düzeni muhafaza etme arzusundaki
ABD’den farklı deÄŸerlendirmeleri bulunduÄŸuna dikkat çekildi.

Yazıda, Türkiye’nin “kendi çıkarlarına hizmet edecek ÅŸekilde oyunun kurallarını esnetmek arzusunda olduÄŸu” ve bunun sonucunda ortaya çıkan durumun ABD’nin çıkarlarına hizmet etmesi neyse ses çıkarmadığı ifade edildi.

“ArkadaşıMSı düşman…”
Yazının sonunda, Türkiye ile ABD arasındaki iliÅŸkileri “Frenemy” (“arkadaşıMSı düşman”) olarak nitelemenin sert bir tanımlama olduÄŸu, ancak bu iliÅŸkiyi “model ortaklık” olarak tanımlamanın da çok büyük bir abartı olacağı yorumunda bulunulurken, ABD’nin Türkiye ile iliÅŸkilerinin, ABD’nin, “bazı
alanlarda çok güçlü iliÅŸkilere sahip olmakla birlikte, iliÅŸkilerin stratejik müttefik olma seviyesine gelmediÄŸi” savunuldu ve Washington’un Brezilya, Tayland veya Malezya ile olan iliÅŸkileri gibi yürütülmesi önerisinde bulunuldu

Bulgar kadın Trabzonlu genci kandırdı
24 Yaşındaki Trabzonlu genci 43 yaşındaki Bulgar kadın kandırdı
Trabzon’da bir kiÅŸi, bir süre önce tanıştığı Bulgar uyruklu kadın tarafından 3 Bin 500 Euro dolandırıldığı gerekçesiyle savcılığa baÅŸvurdu.

M.Y. (24) adlı kişi, bir süre önce tanıştığı Bulgar uyruklu M.Y. (43) ile arkadaş olmasının ardından ülkesine dönen bayanla görüşmesini telefon ve internet üzerinden sürdürdü.

İstediği parayı gönderdi
Bayan M.Y., Trabzonlu gence Trabzon’a gelmek istediÄŸini ancak 3 bin 500 Euro paraya ihtiyacı olduÄŸunu belirtti. Bunun üzerine genç, M.Y.’ye banka havalesi ile istediÄŸi parayı gönderdi.

Ancak bir müddet sonra bayan M.Y.’nin Trabzon’a gelmemesi, telefonlara da cevap vermemesi üzerine M.Y. de dolandırıldığını anladı. M.Y., Trabzon Cumhuriyet BaÅŸsavcılığına baÅŸvurarak bayandan ÅŸikayetçi oldu.

Öte yandan yetkililer, + 359 ön kod numaralı ile baÅŸlayan ve Bulgaristan’dan yapılan telefon aramalarında dikkatli olunmasını istedi. Bulgaristan’da yaÅŸayan ve Türkçe bilen genç kızların + 359 ön kod numarası ile Türkiye’de yaÅŸayan erkekleri aradıkları ve evlenme vaadiyle para istedikleri bu yolla birçok Türk erkeÄŸinin dolandırıldığı öğrenildi.

Birand, hükümet ve yargı arasındaki derin krizi 28 Åžubat’a gönderme yaparak tanımladı

Erzincan BaÅŸsavcısı Ä°lhan Cihaner’in tutuklanması ve ardından HSYK’nın soruÅŸturmayı yürüten 4 özel yetkili savcının özel yetkilerini kaldırmasıyla baÅŸlayan gerilim sürüyor. AkÅŸam saatlerinde açıklama yapan Adalet Bakanı’nın açıklamalarına sdabah saatlerinde hem Yargıtay BaÅŸkanı hem de HSYK çok sert tepki gösterdi.

Tüm bu gelişmeler CNN Türk ekranlarında yayınlanan Haber Toplantısı programında da değerlendirildi. Programda birbirinden ilginç yorumlar vardı.

BU YARGIYA BALANS AYARIDIR
Yargı ve hükümet arasındaki gerilime iliÅŸkin en çarpıcı yorum gazeteci Mehmet Ali Birand’tan geldi. Birand, 28 Åžubat’a göndermede bulunarak ‘Bu durum yargıya yapılan bir balans ayarıdır’ dedi. Birand’ın bir diÄŸer çarpıcı yorumu ise ‘Ä°ktidar kimin elindeyse onun ayarı olur’ sözleriydi.

TÃœRKÄ°YE’DE İÇ SAVAÅž YAÅžANIYOR
Mehmet Ali Birand’ın bu sözleri üzerine eski büyükelçi Yalım Eralp; ‘Reformlar dövüşerek yapılmaz. Åžu anda Türkiye’de ne oluyor derseniz, bir iç savaÅŸ oluyor derim. Silahsız allaha şükür.’ diye konuÅŸtu.